Sayed Abdullah

Eto-ọrọ aje Vietnam ni ipo kẹrinlelogoji ti o tobi julọ ni agbaye ati lati aarin awọn ọdun 1980, Vietnam ti ṣe iyipada nla lati eto-ọrọ adari ti o wa ni aarin pẹlu atilẹyin lati eto-ọrọ aje ti o ṣii ti o da lori ọja.

Kò yani lẹ́nu pé ó tún jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé tó ń dàgbàsókè kíákíá jùlọ, pẹ̀lú ìwọ̀n ìdàgbàsókè GDP ọdọọdún tó tó nǹkan bí 5.1%, èyí tí yóò sọ ọrọ̀ ajé rẹ̀ di ogún tó tóbi jùlọ ní àgbáyé ní ọdún 2050.

Lẹ́yìn tí a ti sọ èyí tán, ọ̀rọ̀ tó ń dún ní gbogbo àgbáyé ni pé Vietnam ti ṣetán láti jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ibi ìṣẹ̀dá tó tóbi jùlọ pẹ̀lú àǹfààní láti gba orílẹ̀-èdè China pẹ̀lú àwọn ìlọsíwájú ọrọ̀ ajé tó ga.

Ni pataki, Vietnam n dagba bi ibudo iṣelọpọ ni agbegbe naa, ni pataki fun awọn ẹka bii aṣọ aṣọ ati bata ati ẹka ẹrọ itanna.

Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, láti ọdún 1980, orílẹ̀-èdè China ti ń ṣe ipa ibi iṣẹ́ àgbáyé pẹ̀lú àwọn ohun èlò aise, agbára ènìyàn àti agbára ilé iṣẹ́ rẹ̀. A ti fún ìdàgbàsókè ilé iṣẹ́ ní àfiyèsí pàtàkì níbi tí àwọn ilé iṣẹ́ kíkọ́ ẹ̀rọ àti iṣẹ́ irin ti gba àfiyèsí gíga jùlọ.

Pẹ̀lú àjọṣepọ̀ láàárín Washington àti Beijing tí ó ń yípadà ní òfúrufú, ọjọ́ iwájú àwọn ẹ̀wọ̀n ìpèsè kárí ayé kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀. Kódà bí àwọn ìránṣẹ́ Ilé Ààrẹ tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀ ṣe ń tẹ̀síwájú láti gbé ìbéèrè dìde nípa ìtọ́sọ́nà ìlànà ìṣòwò Amẹ́ríkà, owó orí ogun ìṣòwò ṣì ń ṣiṣẹ́.

Nibayi, abajade lati inu ofin aabo orilẹ-ede ti Beijing ti a gbero, eyiti o n halẹ lati di ominira Hong Kong mu, tun fi adehun iṣowo ti o ti jẹ rirọ tẹlẹ laarin awọn alagbara meji naa sinu ewu. Laisi akiyesi ilosoke owo iṣẹ tumọ si pe China yoo lepa ile-iṣẹ giga ti ko ni agbara pupọ ti o nilo iṣẹ.

Àìlera yìí, tí a so pọ̀ mọ́ ìdíje láti rí àwọn ohun èlò ìṣègùn gbà àti láti ṣe àgbékalẹ̀ àjẹsára COVID-19, ń fa àtúnyẹ̀wò àwọn ẹ̀wọ̀n ìpèsè tó wà ní àkókò tó yẹ, èyí tó ń mú kí iṣẹ́ náà dára ju gbogbo nǹkan mìíràn lọ.

Lọ́wọ́ kan náà, bí China ṣe ń bójú tó COVID-19 ti fa ọ̀pọ̀ ìbéèrè láàárín àwọn agbára ìwọ̀ oòrùn. Nígbà tí Vietnam jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn orílẹ̀-èdè pàtàkì tí wọ́n dín àwọn ìgbésẹ̀ ìyàsọ́tọ̀ láàárín àwùjọ kù, tí wọ́n sì tún ṣí àwùjọ wọn padà ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹrin ọdún 2020, níbi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè ti ń bẹ̀rẹ̀ sí í kojú bí COVID-19 ṣe le tó àti bí ó ṣe tàn kálẹ̀.

Àṣeyọrí Vietnam lásìkò àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 yìí ya gbogbo ayé lẹ́nu.

Ireti Vietnam gẹgẹbi ibudo iṣelọpọ

Lójú ipò àgbáyé yìí, ọrọ̀ ajé ilẹ̀ Éṣíà tó ń pọ̀ sí i - Vietnam - ń gbára dì láti di ilé iṣẹ́ tuntun.

Vietnam ti di oludije to lagbara lati gba ipin nla ni agbaye lẹhin-COVID-19.

Gẹ́gẹ́ bí Kearney US Reshoring Index, tí ó fi ìṣẹ̀dá ìṣelọ́pọ́ Amẹ́ríkà wé àwọn ohun tí wọ́n kó wọlé láti orílẹ̀-èdè mẹ́rìnlá ní Éṣíà, pọ̀ sí iye tí ó ga jùlọ ní ọdún 2019, nítorí ìdínkù 17% nínú àwọn ohun tí wọ́n kó wọlé láti ilẹ̀ China.

Ilé Iṣẹ́ Àjọṣepọ̀ Amẹ́ríkà ní Gúúsù Ṣáínà tún rí i pé 64% àwọn ilé iṣẹ́ Amẹ́ríkà ní gúúsù orílẹ̀-èdè náà ń ronú láti gbé iṣẹ́ náà lọ síbòmíràn, gẹ́gẹ́ bí ìròyìn Medium kan ṣe sọ.

Eto-ọrọ aje Vietnam dagba nipasẹ 8% ni ọdun 2019, pẹlu iranlọwọ ti ilosoke ninu awọn ọja okeere. A tun gbero lati dagba nipasẹ 1.5% ni ọdun yii.

Àsọtẹ́lẹ̀ Báńkì Àgbáyé nínú ọ̀ràn COVID-19 tó burú jùlọ pé GDP ilẹ̀ Vietnam yóò dínkù sí 1.5% ní ọdún yìí, èyí tó dára ju ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn aládùúgbò rẹ̀ ní Gúúsù Éṣíà lọ.

Yàtọ̀ sí èyí, pẹ̀lú àpapọ̀ iṣẹ́ àṣekára, àmì orílẹ̀-èdè, àti ṣíṣẹ̀dá àwọn ipò ìdókòwò tó dára, Vietnam ti fa àwọn ilé-iṣẹ́/ìdókòwò àjèjì mọ́ra, ó fún àwọn olùpèsè ní àǹfààní sí agbègbè ìṣòwò ọ̀fẹ́ ASEAN àti àwọn àdéhùn ìṣòwò tó dára jùlọ pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè jákèjádò Asia àti European Union, àti USA.

Àti pé, ní àwọn àkókò àìpẹ́ yìí, orílẹ̀-èdè náà ti mú kí iṣẹ́ ìṣègùn lágbára sí i, ó sì ti ṣe àwọn ẹ̀bùn tó jọ èyí fún àwọn orílẹ̀-èdè tó ní COVID-19, àti sí USA, Russia, Spain, Italy, France, Germany, àti UK.

Ìdàgbàsókè tuntun mìíràn tó ṣe pàtàkì ni pé ó ṣeé ṣe kí iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ Amẹ́ríkà púpọ̀ sí i kó kúrò ní China lọ sí Vietnam. Apá Vietnam nínú àwọn aṣọ tí wọ́n kó wọlé ní Amẹ́ríkà ti jẹ́ èrè bí ìpín China nínú ọjà ṣe ń dínkù - orílẹ̀-èdè náà tilẹ̀ ju China lọ, ó sì wà ní ipò tó ga jùlọ nínú àwọn olùtajà aṣọ fún Amẹ́ríkà ní oṣù kẹta àti oṣù kẹrin ọdún yìí.

Ìwádìí lórí ìṣòwò ọjà ní Amẹ́ríkà lọ́dún 2019 fi hàn pé gbogbo ọjà tí Vietnam kó lọ sí Amẹ́ríkà pọ̀ sí i ní 35%, tàbí $17.5 bilionu.

Láti ogún ọdún sẹ́yìn, orílẹ̀-èdè náà ti ń yí padà gidigidi láti bójútó onírúurú iṣẹ́. Vietnam ti ń yí padà kúrò nínú ọrọ̀ ajé rẹ̀ tó jẹ́ ti iṣẹ́ àgbẹ̀ láti mú kí ọrọ̀ ajé tó dá lórí ọjà àti èyí tó dá lórí iṣẹ́ ajé dàgbà.

Bottleneck ni lati bori

Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣòro ló wà tí a gbọ́dọ̀ kojú tí orílẹ̀-èdè náà bá fẹ́ bá China dọ́gba.

Fún àpẹẹrẹ, ìwà Vietnam ti iṣẹ́ ìṣẹ̀dá olowo poku tí ó dá lórí iṣẹ́ jẹ́ ewu tí ó ṣeé ṣe - tí orílẹ̀-èdè náà kò bá gbéra sí ipò gíga nínú ẹ̀wọ̀n ìníyelórí, àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ní agbègbè náà bíi Bangladesh, Thailand tàbí Cambodia tún ń pèsè iṣẹ́ tí ó rọrùn.

Ni afikun, pẹlu awọn ipa ti ijọba n ṣe lati mu awọn idoko-owo diẹ sii sinu iṣelọpọ imọ-ẹrọ giga ati awọn amayederun lati ṣe deede si pq ipese agbaye, ile-iṣẹ ti o ni opin ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede (MNCs) nikan ni o ni awọn iṣẹ iwadii ati idagbasoke (R&D) diẹ ni Vietnam.

Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 tún fi hàn pé Vietnam gbára lé àwọn ohun èlò tí a kò tíì kó wọlé, ó sì ń kó ipa ṣíṣe àti kíkó àwọn ọjà jọ fún ọjà tí a bá fẹ́ kó jáde. Láìsí ilé iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ tó pọ̀ tó ń so àwọn nǹkan pọ̀, àlá àlá ni yóò jẹ́ láti ṣe àṣeyọrí sí bí iṣẹ́ ṣe ń lọ lọ́wọ́ bíi ti China.

Yàtọ̀ sí ìwọ̀nyí, àwọn ìdíwọ́ mìíràn tún wà nínú rẹ̀ bí iṣẹ́ ṣe tóbi tó, bí àwọn òṣìṣẹ́ tó ní ìmọ̀ ṣe lè dé, bí wọ́n ṣe lè kojú àìní iṣẹ́ tó ń pọ̀ sí i lójijì, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ míràn.

Ibùdó pàtàkì mìíràn ni àwọn ilé-iṣẹ́ kékeré, kékeré àti àárín gbùngbùn Vietnam (MSMEs) – tí ó ní 93.7% gbogbo ilé-iṣẹ́ náà – wà ní àwọn ọjà kékeré tí wọn kò sì lè fẹ̀ sí i. Èyí sì mú kí ó jẹ́ ibi tí ó le koko ní àkókò ìṣòro, gẹ́gẹ́ bí àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19.

Nítorí náà, ó ṣe pàtàkì fún àwọn oníṣòwò láti gbé ìgbésẹ̀ ìfàsẹ́yìn kí wọ́n sì tún ronú nípa ètò ìyípadà wọn - nítorí pé orílẹ̀-èdè náà ṣì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ máìlì láti bá ìṣísẹ̀ China mu, ṣé yóò dára jù láti yan ètò 'China-plus-one' dípò?